Unha vida salvada merece ser vivida
con dignidade

Noticias 

© Pixabay | | Balance lexislativo de 2021

2021 acabou coa incapacitación xudicial pero 'diminuído' segue na Constitución

O cermi.es semanal recolle un balance dos principais cambios para a discapacidade e dos retos para 2022.

07/01/2022

As persoas con discapacidade terminaron 2021 con novas lexislacións que permiten unha maior garantía dos seus dereitos, como a reforma que suprimiu a incapacitación xudicial do colectivo ou a que esixe a accesibilidade para as persoas con discapacidade cognitiva. Con todo, máis de dous anos despois do consenso alcanzado no Congreso, a reforma da Constitución para eliminar da Carta Magna o termo "diminuído" non termina de chegar.
 
Foi en maio de 2021 cando a Cámara baixa daba a luz verde definitiva á lei -co apoio de todos os grupos agás Vox, que se abstivo- que reformou a lexislación civil e procesual para eliminar a incapacidade xurídica das persoas con discapacidade, derrogando termos e figuras como a tutela, a  curatela, a patria potestade prorrogada ou a patria potestade rehabilitada, entre outras.
 
Para iso reformáronse a leis Hipotecaria, do Rexistro Civil, de Axuizamento Civil e Lei de Notariado. Desta forma, modifícanse accións de determinación ou impugnación da filiación, nos procedementos de separación e divorcio e no procedemento para a división da herdanza.
 
Tal e como recolle a exposición de motivos do texto, a lei non busca "un mero cambio de terminoloxía" para converterse nun texto "máis preciso e respectuoso", senón que quere modificar "o enfoque da realidade" para que este sexa "máis acertado" e "advirta" sobre situacións que, ata o de agora, pasaran "desapercibidas", como que "as persoas con discapacidade son titulares do dereito á toma das súas propias decisións".
 
Tamén se aprobou, no mes de decembro, a reforma da Lei Xeral de Dereitos das Persoas con Discapacidade e da súa Inclusión Social para regular a accesibilidade cognitiva, dimensión da accesibilidade universal que ata o de agora carecía de recoñecemento legal en España.
 
Documentos en Lectura Fácil

Grazas a esta medida, definiuse a accesibilidade cognitiva, dentro do marco xeral de accesibilidade universal; establécense os ámbitos, condicións e prazos nos que será esixible; créase o Centro de Referencia Estatal de Accesibilidade Cognitiva; e inclúese esta nova dimensión no Plan Nacional de Accesibilidade e habilitará ao Goberno de España para abordar distintos desenvolvementos regulamentarios na materia, entre outras cuestións.
 
Estas medidas tradúcense, por exemplo, en que documentos de uso habitual, como os prospectos dos medicamentos ou os procedementos administrativos, deben ter unha versión en lectura fácil, con linguaxe adaptada ou pictogramas que permitan acceder á información a persoas con discapacidade, maiores ou con limitacións educativas.
 
Estas medidas foron impulsadas polo CERMI, que levou as iniciativas ao Parlamento. O CERMI é tamén a entidade que, desde 2016, reclama tamén un cambio na Constitución que non chega.
 
O seu obxectivo é modificar o artigo 49 da Carta Magna para eliminar o termo "diminuído" e, ademais, aproveitar para incluír cambios no devandito apartado.
 
O primeiro cambio "meramente social"

A organización segue adiante con esta iniciativa que comezou fai xa uns cinco anos propoñendo esta reforma constitucional que, segundo explicou o presidente da entidade, Luis Cayo Pérez Bueno a Europa Press, sería a "primeira meramente social" da historia.
 
Na actualidade, o artigo 49 da Constitución, recolle que "os poderes públicos realizarán unha política de previsión, tratamento, rehabilitación e integración dos diminuídos físicos, sensoriais e psíquicos, aos que prestarán a atención especializada que requiran e ampararanos especialmente para o goce dos dereitos que este Título outorga a todos os cidadáns".
 
Aínda que este texto foi "pioneiro", porque poucas constitucións no mundo dedican un artigo específico ao colectivo con discapacidade, o CERMI considera que xa non concorda cos novos tempos e cos dereitos humanos que deben impregnar o texto dun país como España.
 
De feito, a intención é que o texto novo conte con catro puntos e se redacte desta forma: "As persoas con discapacidade son titulares dos dereitos e deberes previstos neste Título en condicións de liberdade e igualdade real e efectiva, sen que poida producirse discriminación".
 
Ademais, recolle que "os poderes públicos realizarán as políticas necesarias para garantir a plena autonomía persoal e inclusión social das persoas con discapacidade" e que "estas políticas respectarán a súa liberdade de elección e preferencias, e serán adoptadas coa participación das organizacións representativas de persoas con discapacidade nos termos que establezan as leis".
 
"Atenderanse particularmente as necesidades específicas das mulleres e nenas con discapacidade. Regularase a especial protección das persoas con discapacidade para o pleno exercicio dos seus dereitos e deberes", continuaría o artigo, para terminar cun último punto que quedaría así: "As persoas con discapacidade gozan da protección prevista nos tratados internacionais ratificados por España que velan polos seus dereitos".
 
Este texto, que foi aprobado polo Consello de Ministros en maio de 2021, está pendente de chegar ao Congreso, e foi redactado por consenso na propia Cámara baixa en 2018, despois dun proceso de escoita a diferentes expertos e axentes sociais. Con todo, a convocatoria de eleccións de 2019 parou esta reforma, ao disolverse as cortes.
 
Con todo, na súa activación nesta lexislatura, xa polo Goberno, o texto atopouse co rexeitamento dalgunhas formacións que non consideran que sexa o momento de 'abrir o  melón' dunha reforma da Constitución.
 
Desde o CERMI apostan porque esta medida chegue en 2022 e co apoio dunha "amplísima maioría" ou, mesmo "por unanimidade". Durante este ano, Pérez Bueno "apelou" ás formacións para apoiar esta reforma que, lembrou, conta cun consenso social. De feito, Pérez Bueno cre que a sociedade "non entendería" agora que un grupo parlamentario "se aarte do consenso" nesta materia.
 
Obxectivos para 2022
 
Non é o único obxectivo que teñen para 2022. Desde a Fundación CERMI Mujeres (FCM) informaron que centrarán a súa axenda política normativa para o ano 2022 en mellorar o marco regulador do acceso á Xustiza por parte das mulleres e nenas con discapacidade, como vía para lograr a protección dos seus dereitos e reverter as vulneracións que sofren.
 
Ademais, explicaron que teñen previsto despregar ao longo de 2022 "accións de incidencia para lograr a mellor posición posible das mulleres e nenas con discapacidade en iniciativas lexislativas en curso" como é a Lei de 'só si é si', a modificación da Lei de dereitos sexuais e reprodutivos, a Lei contra a Trata ou a Lei Trans, entre outras.
 
Pola súa banda, a Federación de Asociacións de Persoas con Discapacidade Física e Orgánica da Comunidad de Madrid (FAMMA Cocemfe Madrid) sinalou como "moi necesario" a modificación do Decreto de protección dos dereitos dos consumidores e os usuarios en materia do servizo de subministración de gasolinas e gasóleos.
 
Tamén cre importante o establecemento dun procedemento de xestión das denuncias de accesibilidade universal; a revisión das axudas que reciben as persoas con discapacidade; a ampliación das deducións fiscais do colectivo; ou ampliar a moratoria para os Eurotaxi que non sexan 0 ou ECO na actualidade, pois está en perigo o volume deste tipo de vehículos para a atención no transporte a persoas con mobilidade reducida, entre outras medidas.
 
Información extraída do cermi.es semanal.

Arquivada en:
Demandas do Colectivo > Documentos políticos